Grondfonds

 

Er komt een nationaal grondfonds, gefinancierd en bestuurd vanuit de Nederlandse pensioenfondsen.

bekijk FAQ

Schenk een donatie

beantwoord vraag 6

denk/doe/praat mee

Franke legt uit waarom de grond in Nederland alsmaar duurder wordt.

De essentie 

Om speculatie met onbebouwde grond terug te dringen richten we een nationaal grondfonds op.

Zesde maatregel uitgelegd

Het grondfonds gaat de aankomende 30 tot 50 jaar tenminste 1 miljoen ha onbebouwde grond opkopen (ongeveer 1/4 van het totale oppervlak). Voor een belangrijk deel zal dat landbouwgrond zijn. Verkopers krijgen een marktconforme prijs. Verkopers die de grond zelf agrarisch willen blijven gebruiken betalen daar een pachtprijs van €0 voor en krijgen het gebruiksrecht tot aan hun 70e levensjaar. Met deze maatregel krijgt de overheid meer grip op de grondmarkt en krijgen boeren de mogelijkheid om hun schuldpositie af te bouwen, ruimte te krijgen voor herinvestering en de zekerheid op gebruik van voldoende hectares grond.

Korte, simpele vraag:

Sta jij achter het idee van een grondfonds, los van de overheid,
met een groot maatschappelijk draagvlak?

Schakel JavaScript in je browser in om dit formulier in te vullen.
Maatregel 6

We zijn benieuwd naar jouw idee!
Je wordt nu automatisch doorverwezen naar de Ideeën pagina.

FAQ

Waarom wordt er gekozen voor een nationaal grondfonds?

Er zijn een viertal redenen voor:
• Grond is schaars in Nederland. We hebben alle belang bij goede afwegingen hoe de grond gebruikt gaat worden. Zeker ook voor de langere termijn. Met een nationaal grondfonds zal sturing makkelijker worden
• Er wordt nu teveel gespeculeerd met grond. Daardoor wordt bijvoorbeeld woningbouw onnodig duur en is het bij agrarische grond (wat nog steeds ruim 60% van alle grond in Nederland is) de hoge prijs een grote drempel om boer te worden.
• Met de klimaatverandering zullen we gedwongen zijn tot grote infrastructurele maatregelen waarbij we veel offers moeten brengen. Een te versnipperd grondbezit bemoeilijkt zo’n operatie onnodig. Dat leidt dan tot onnodig hoge kosten en veel langere procedures.
• Vorige kabinetten hebben de keuze gemaakt om veel taken te decentraliseren naar gemeentes en provincies. Soms pakt dat goed uit omdat je besluiten veel meer lokaal kan afstemmen en invullen. Maar op het vlak van de ruimtelijke ordening is het teveel preken voor eigen parochie geworden omdat het bijvoorbeeld financieel profijtelijk bleek te zijn. Zo is er een wildgroei aan bedrijvenparken ontstaan, waar afstemming op landelijk niveau veel beter zou zijn geweest.

Wat zijn de belangrijkste voordelen van een nationaal grondfonds dat los staat van de overheid?

Hoe we met onze grond omgaan, vraagt een bestendig langetermijnbeleid. Een beleid dat niet elke 4 jaar wisselt met een nieuw kabinet. Door het eigendom van de grond bij 1 partij te leggen (met een grote maatschappelijke verankering) krijg je de mogelijkheid te sturen op de grondprijs, de grond toe te delen aan partijen die de lange termijnvisie onderschrijven (denk aan de transitie van de landbouw) en de overheid te stimuleren om met goed doordachte plannen te komen.

En wat zijn de nadelen?

Grootste nadeel is de vraag of politiek Nederland er aan toe is een deel van haar macht over te dragen aan een maatschappelijk verankerde instelling zoals een pensioenfonds. Tjeenk Willink ervoer dat hij een roepende in de woestijn was. Anderzijds lijkt het tij nu te keren omdat in Den Haag is doorgedrongen dat de weg die nu wordt doorlopen, doodloopt.

Waarom wordt ervoor gekozen het grondfonds onder verantwoordelijkheid van de pensioenfondsen te brengen?

Zoals minister van Staat in zijn laatste boek (Het tij tegen; 2023, pagina 200) schrijft: “Een goed functionerende markt (is bedrijfsleven, red.) heeft, wil ze duurzaam zijn, het tegenwicht nodig van een krachtige overheid. Een krachtige overheid heeft, wil ze democratisch zijn, zelfbewuste burgers nodig en een krachtige burgersamenleving”.

Met een nationaal grondfonds onder verantwoordelijkheid van de pensioenfondsen kunnen we een belangrijke stap naar een krachtiger burgersamenleving maken. Immers, de pensioenfondsen bestaan bij gratie van de inleg van miljoenen Nederlanders voor hun oudedagsvoorziening. Het is een machtsblok met een belegd vermogen van meer dan 1500 miljard euro. Vermogen dat van ons allemaal is en de legitimatie is om niet alleen veel meer invloed uit te oefenen op de beleggingskeuzes die er worden gemaakt, maar om ook dat machtsblok in te zetten als tegenwicht voor overheid en bedrijfsleven.

Hoe kijken de pensioenfondsen hier tegenaan?

Dat is bij ons nog niet bekend.

Waarom is het belangrijk dat er weer een ministerie voor de ruimtelijke ordening komt in Nederland?

We moeten zuinig met onze grond omgaan. Daar hoort bij dat je de belangrijkste keuzes op nationale schaal maakt (en naar de toekomst toe misschien nog wel meer op Europese schaal). Bij schaarste moet je immers versnippering of dubbeling voorkomen. En dat is meteen de grootste handicap van de doorgeschoten decentralisatie: elke gemeente of provincie predikt in eerste instantie voor eigen parochie.

Hebben pensioenfondsen zoveel geld beschikbaar om al die grond te kopen?

Meer dan dat. Het totaal belegd vermogen van de Nederlandse pensioenfondsen bedroeg in 2022 €1542 miljard. Indien het zou lukken om op een termijn van 40-50 jaar 2 miljoen ha Nederlandse grond in het fonds te hebben, dan zou dat neerkomen op plusminus 9% van het belegde vermogen.

Gaat die nieuwe verantwoordelijkheid niet ten koste van het rendement dat moet worden behaald voor de pensioenuitkeringen?

Dat ligt aan de overeenkomst tussen het Rijk en het nationaal grondfonds. In onze visie wordt er in die overeenkomst een langjarige rentevergoeding afgesproken die aan het grondfonds wordt betaald. Een vergoeding ergens tussen 4% en 6% lijkt redelijk marktconform.

Kunnen anderen ook meehelpen het grondfonds te financieren?

Ja.

Wordt daar dan een rentevergoeding voor gegeven?

Ja. Met de kanttekening dat die rentevergoeding dan wat lager zal liggen omdat de tijdshorizon korter zal zijn.

Welke omvang moet het grondfonds krijgen?

Op de langere termijn (40-50 jaar) kan het grondfonds een omvang hebben van zo’n 2 miljoen ha.

Hoe lang gaat het duren voordat zo’n grondfonds zoveel grond heeft gekocht?

40-50 jaar.

Is het de bedoeling dat er ook weer grond verkocht gaat worden?

Ja, wanneer de grond aangewend gaat worden om er opstallen (huizen, bedrijfsgebouwen) op te zetten. Voor het overige is het nu niet te zeggen. Veel zal afhangen of we als land/als wereldgemeenschap in staat zijn in rustiger vaarwater terecht te komen en bijvoorbeeld klimaat- en woningbouwproblemen onder controle te hebben.

Inzendingen voor Maatregel 6
vanuit onze samenleving, onze community

We plaatsen hier ideeën/vragen/foto’s/tekeningen die aansluiten bij onze maatregel 6 en deze kunnen verbeteren. Lees voordat je iets plaatst daarom de FAQ over deze maatregel. Wil je jouw idee/foto/vraag inzenden? We plaatsen alleen je voornaam omwille van de privacy. Klik hier

73%
(201 stemmen)
Ja, zeker weten
1%
(3 stemmen)
Nee, in het geheel niet
25%
(68 stemmen)
Misschien, maar heb vragen
2%
(5 stemmen)
Ik heb een beter idee
Totaal aantal stemmen: 277

Gebaseerd op (weliswaar gedateerde) ervaringen met boeren verwacht ik dat plannen waarbij aan grondbezit getornd wordt (zoals maatregel 3 en 6) erg lastig zouden kunnen worden. Ik meen in de stikstofdiscussie ook wel de expliciet geuitte angst “ze willen onze grond afpakken” te hebben gehoord,

In de plannen wordt rekening gehouden met inkomen en pensioen van de boer, maar niet met de (al dan niet terecht) ervaren waarde van grondbezit als bedrijfskapitaal (en onderpand), nalatenschap aan kinderen en, zeker met het licht op ontwikkeling van landbouwgrond tot bouwgrond (altijd al aan de orde, niet alleen met het huidige tekort aan woningen), speculatieve overwegingen. Ik heb gehoord van boeren die hardnekkig soms onrendabele grond in eigendom houden in de vaste overtuiging dat deze vroeg of laat door gemeente, provincie of rijk tegen bouwgrondprijzen zal worden opgekocht en het schip met geld binnenkomt. Soms hoef je inderdaad alleen maar naar een landkaart en bestemmingsplan te kijken om speculatief maar met lange adem landbouwgrond aan te houden.
Maar of de gewenste/vermoede/terechte verwachting van een toekomstige koper met een topprijs realistisch is of niet, met deze overweging zou misschien rekening moeten worden gehouden om weerstand voor te zijn.

Martijn

Grond helemaal uit het economisch systeem halen, zoals bijv. Grond van Bestaan dat organiseert.

Liesbet

Het is een vraag: Hoe wordt de opvolging op het bedrijf geregeld?

Nico

Is wetgeving dan niet makkelijker? Elk bedrijf verplicht 10% natuur. Ook de mac drive, overheid en tata steel. Verplicht je grond schoner achterlaten, geen lozing op het oppervlakte water. Dit moet toch al voor 2027
De pensioenfondsen moeten winst maken, anders kan er geen pensioen uitgekeerd worden. Hoge bonussen en ons kent ons met handje klap. Weet niet of dat zo fijn is. Zou de grond lekker laten waar die zit. Maar wel zorgen voor een beter verdienmodel voor de groene boer. Niet die natuurinclusieve kringloop cargill of agrifirm suffies. Maar de gecertificeerde vooruitboeren.

David

Grond laten opkopen door pensioenfondsen geloof ik niet in. De grootste Nederlandse fondsen beleggen in de grootschalige houtkap in de werkend en noemen dat: investeren in groene hernieuwbare energie ( biomassa ) en soyaplantage aanleg in de tropen. Deze fondsen hebben zelf nog een grote slag te maken.
Ik geloof dat stimulering van de aanleg van voedselbonnen hier in Nederland enorm gaat helpen. Dus voor een aantal boeren die dat zien zitten( bij lerfkernen) landbouwgrond voor voedselbos.

Joanna

x

Zullen wij jou terugbellen?

Laat hieronder jouw gegevens achter en wij bellen je zo snel mogelijk terug.

x

Talkshow Zutphen

Locatie: Hotel Broederenklooster – Rozengracht 3, Zutphen
Aanvang: 19.00 uur

Schakel JavaScript in je browser in om dit formulier in te vullen.
Naam
Aantal zitplekken